Foto: Matt Jackson
17-10-2017

Waarom Maritska Witte ‘haar’ Rozentheater sloot

In de nieuwe interviewrubriek ‘Leiderschap is..’ gaan leiders uit de cultuurwereld in op de belangrijkste beslissingen die zij namen. Deze keer staat in het teken van ‘Leiderschap is.. pijnlijke beslissingen nemen’ met Maritska Witte, adjunct-directeur bij hedendaags dansgezelschap ICK Amsterdam.

Hoe ziet een gemiddelde week er voor jou uit?
“Geen een week is hetzelfde. Laatst was ik in Marseille om de kick-off van een Europees project voor danseducatie bij te wonen. Afgelopen week was ik bij de Nederlandse Dansdagen in Maastricht, waar we een première hadden. Ondertussen zijn we bezig met de verkoop van voorstellingen voor het nieuwe seizoen. Ik ben samen met de artistieke directie bezig om te kijken hoe we de rest van het kunstenplan gaan invullen. Ook zit ik deze week bij een bijeenkomst voor talentontwikkeling in een broedplaats in Amsterdam-West en ga ik mee op tournee naar Hoofddorp.”

Van 2006 tot 2013 was je directeur van het Rozentheater in Amsterdam, een theater gericht op jong publiek. Je besloot het theater te sluiten. Waarom?
“Het was 2011. Mede door de bezuinigingen van Halbe Zijlstra was de gedachte dat Amsterdam het met minder gezelschappen kon doen, dat de grote hoeveelheid stoelen in Amsterdam niet nodig was. Er was nog een mogelijkheid om door te gaan maar dan met een korting van 10 procent. Maar ik dacht: ik ga deze mensen [de medewerkers van het Rozentheater, red.] niet nog harder laten werken voor nog minder geld. Tegelijkertijd was door de crisis de markt voor sponsoring en verhuur gehalveerd. Ik kon proberen om het voorziene gat uit de markt te halen maar dat was onmogelijk. Ook dacht ik: als er van de politiek 3 theaters in de vrije ruimte mogen zijn, kon je met gezond verstand zien dat dat De Krakeling, Bellevue en De Kleine Komedie zouden zijn.”

Was dit voor jou een pijnlijke beslissing?
“Dat valt eigenlijk wel mee. Het was wel echt een beslissing, en niet van buitenaf opgelegd. Omdat we die ruim op tijd hebben genomen heb ik 1) iedereen ofwel naar een andere werkplek kunnen leiden, ofwel een ontslagvergoeding mee kunnen geven, en 2) een nieuw plan kunnen ontwikkelen, om onze missie – theater naar jongeren brengen – voort te zetten.”

“Daarom was dit een hele strategische keuze. Ik zeg wel eens: ik heb aan een andere wedstrijd meegedaan. Om in sporttermen te spreken: ik overzag het deelnemersveld en dacht: dit ga en wil ik niet winnen.”

Hoe werd er op je besluit gereageerd?
“Vanuit de medewerkers heb ik vrijwel geen negatieve reacties gehad. Een deel van de medewerkers ging mee naar andere organisaties of vond ander werk. Bovendien nam ik iedereen mee in de achtergronden van de beslissing en hield ze voortdurend op de hoogte. “

In het culturele veld heerste een mengeling van bewondering voor een sterke keuze, tot op sommige punten echt boosheid over het openen van de mogelijkheid om echt te stoppen. Het idee dat er een andere mogelijkheid is dan te vechten tot het bittere einde was voor sommigen onaanvaardbaar.”

Wat zijn volgens jou pijnlijke beslissingen voor leiders in de cultuurwereld anno nu?
“Het klimaat nu is niet heel erg anders. Sterker nog: nu komt pas aan het licht hoeveel slechte effecten de bezuinigingen hebben gehad voor arbeidsomstandigheden. De instellingen die wel de 10 procent korting accepteerden plukken daar nu de wrange vruchten van. Het gaat nu belangrijk zijn de toegezegde middelen voor cultuur bij de kunstenaars te krijgen. De nieuwe code fair practice is daarin een belangrijk nieuw initiatief. Hoewel veel instellingen worstelen met de keuze veel mensen kansen te geven of veel minder mensen op hoogwaardig niveau te betalen.

Wat nu ook speelt is de relatie met publiek. Ook daar is soms een spanning: tussen toegankelijkheid en artistieke ontwikkeling. Hedendaagse dans staat onder druk en het blijft moeilijk om mensen de zaal in te krijgen, zeker als ze daarvoor naar Nieuw West moeten fietsen. Onlangs organiseerden we daarom een festival in De Meervaart om publiek kennis te laten maken met ICK. .”

Wat is de komende tijd een must see van ICK?
“Op 31 oktober staan we met 1,2,3,4 van Kris Verdonck in De Meervaart. Dat is een wonderschone voorstelling, waarin eerst 1, dan 2, dan 3 en ten slotte 4 danseressen een choreografie uitvoeren terwijl ze in een bewegende installatie hangen. Het is van ongelooflijke schoonheid.”