IMG_0011
21-11-2017

Recap: Dit waren de eindpresentaties van LinC 4

Naar dit moment is 14 maanden toegeleefd: de interventure presentaties, waar de vierde lichting van LinC op maandag 6 en dinsdag 7 november het programma mee afsluit. De sfeer onder de 75 aanwezigen is opgewekt, maar ook een beetje gespannen. Iedereen verzamelt zich in de Koepelzaal van Het Huis Utrecht.

Hier volgt een klein inkijkje in opbrengsten van het interventure traject van LinC:  De academisch directeur van LinC; Mirko Noordegraaf en Chris Sigaloff, voorheen directeur van Kennisland zijn als deskundigen op het gebied van besturings- en innovatievraagstukken in het publieke en sociale domein betrokken. Hen is  gevraagd om iedere presentatie kort te becommentariëren. Paul Adriaanse is dagvoorzitter en heeft tot taak om het publiek mee te laten denken over het verder brengen van de resultaten van dit interventure traject. Dit waren de acht presentaties:

1. Buiten Spelen
Ineke Linder, Lodewijk Reijs, Stephanie Hermes, Maritska Witte

Het team werkte rond het thema ‘cultuur is een oefening in empathie’. Vanuit deze notie zouden juist culturele instellingen hun eigen organisatie steeds opnieuw moeten kunnen uitvinden. Er wordt gepleit voor een onderzoekend gesprek waarbij de deelnemers eerst zelf ‘buiten’ nieuwe ervaringen opdoen. Ze stellen een socratische gespreksmethode voor, om veranderingen van binnenuit te bewerkstelligen. Deze begint met een onderzoek ‘buiten’ en wordt vervolgt door een gezamenlijke denksessie. Vervolgens pas je de kunst van het ‘vragen’ stellen toe. Hier is meer te vinden over deze methode.

IMG_0011

2. De Tegenbeweging
Jon Heemsbergen, Mieke Franssen, Anne Houwing, Wouter van Balveren

De Tegenbeweging wil de inkomsten en impact van de kunst- en cultuursector vergroten. Hun analyse wijst uit dat de sector moet innoveren en te conservatief is. Aan idealen geen gebrek, maar de middelen ontbreken. Door de afhankelijkheid en afname van subsidies ontstaat er een ‘wet van behoud van ellende’. Terwijl er voorbeelden zijn van hoe het wel kan: de samenwerking tussen Tivoli en het Cultuurhuis Kanaleneiland, waarbij gewerkt wordt met jongeren uit de wijk die willen zingen.

Anne en Jon komen met het concept Art-Up als aanjager van innovatie. Een accelerator programma dat gaat over expertise, netwerkontwikkeling en coaching met als doel het opzetten van proeftuinen en het zoeken van financiering. Kijk voor meer informatie op hun site.

3. Think before you vink
Koen Brakenhoff, Gemma Boon, Johan Gijsen, Maike Fleuren

De groep van ‘Think before you vink’ zaait eerst verwarring met feesthoedjes: we blijken in een bingospel te zitten. Iedereen krijgt een bingokaart. Hier staan geen cijfers op, maar ‘buzzwoorden’ als diversiteit, innovatie, interdisciplinariteit, educatie en talentontwikkeling. Dit zijn een paar voorbeelden van steeds weer nieuwe begrippen gelanceerd door beleidsmakers waar culturele instellingen hun aanbod op moeten toeschrijven, willen ze voldoen aan criteria voor het aanvragen van subsidie.

Koen Brakenhoff, marketingmanager van het Mauritshuis, speelt de spelleider. Gemma vertelt in een monoloog dat culturele instellingen te veel worden gedwongen mee te doen aan deze ‘buzzword bingo’. “Zo blijven we niet trouw aan onszelf en kunnen we ook niet werken aan innovatie” Bovendien: “het werk van een cultuurmanager is niet te vangen in een buzzword”. De groep roept op tot emancipatie van de culturele instellingen. Johan: “Subsidieverstrekkers moeten ons niet kunnen verplichten om aan alle buzzwoorden te voldoen”. Maike voegt hieraan toe: “Wijk niet van je eigen koers af omdat je denkt dat het moet”.

Na afloop wordt er aan het publiek gevraagd of zij zich herkennen in het moeten voldoen aan de buzzwoorden. Er wordt instemmend geknikt: dit is niets nieuws in de culturele sector. Over het algemeen is iedereen het erover eens dat subsidieverstrekkers en culturele instellingen om tafel moeten zitten om er samen uit te komen. Voor de groep van Think before you vink is het duidelijk: er moet een nieuw stelsel gevormd worden in en door de culturele sector: een die oproept tot interactie, samenwerking en vernieuwing.

4. Het Grote Geldspel
Diederik Hoekstra, Norman van Dartel, Lonny van Ryswyck, Rineke Marwitz, Anna Tiedink, Floor Cornelisse

Het Grote Geldspel vindt plaats in de theaterzaal, die is ingericht als een casino: verschillende tafels met aan elke tafel een spelleider. Het spel wordt uitgelegd. Er zijn twaalf categorieën waar je kwartet in kan krijgen en je moet er zoveel mogelijk verzamelen. De categorieën staan voor verdienmodellen en hebben pakkende namen gekregen als de gemakzak (werken met abonnementen), de rattenvanger (crowdfunding), de altruist (je aanbod openstellen voor iedereen, en geld verdienen met aanvullende producten als advies of begeleiding). Elke categorie kent vier praktijkvoorbeelden uit de kunst en Cultuursector zoals Wiki Loves Art, ArtTube, Waag Society en Voordekunst. Startpunt is een culturele instelling of een casus waarvoor iedereen een passend verdienmodel moet vinden. Het spel biedt ook de mogelijkheid zelf nieuwe modellen te bedenken en in te brengen.

Er zijn ook kanskaarten en ‘pech kaarten’. Pech kaarten zijn gebaseerd op dingen die echt kunnen gebeuren, maar met een dikke knipoog. Er komen pech kaarten voorbij als “Je komt in de BIS: dit kost handenvol tijd aan verschrikkelijkheden”, “bezuinigingen!” en “je voorstelling krijg een zeer slechte recensie: de bezoekersaantallen dalen” . Ook komen er kanskaarten voorbij, zoals “hipsters hebben je locatie ontdekt: je krijgt 100 euro!”.

Met het spel wil de groep onder andere de mogelijkheden onderzoeken van niet-overheidsgerelateerde verdienmodellen. Ook is het een speelse manier om over nieuwe strategie en verdienmodellen na te denken.

IMG-0773

5. Kunst is Koken
Fokka Deelen, Lene ter Haar, Wijbrand Schaap en Karin Sommerer.

Deze presentatie was geen presentatie: wij schoven – als het ware – bij het team aan tafel om een ontregelend gesprek te voeren over kunst. De eerste ontregelende handeling was het wassen van elkaars handen, waarbij een persoonlijke vraag zoals “waar komt jouw naam eigenlijk vandaan?” het eerste contact gemakkelijk maakt. Dat is nog eens een andere start dan een ‘voorstelrondje’. Vervolgens vertelt het team aan tafel over hun ervaringen met dit concept; samen eten, drinken, muziek luisteren en praten over de ervaringen en associaties die dit oproept. Na de feedback die het team van Mirko Noordegraaf krijgt om het concept te framen als een gesprek via kunst in plaats van over de kunst, roept Fokka: “maar ik wil jou ook ontregelen!”. Chris Sigaloff vraagt of er ook een meer regelend gesprek mogelijk is over kunst vanuit de ingewikkeldheid om überhaupt over kunst te praten. Kortom: een geslaagd ontregelend gesprek!

IMG_0016

6. Schuurkalender
Willem Bongers Dek, Andrea van Wingerden, Birte ten Hoopen en Inge Imelman.

Dit team laat op theatrale, humoristische en intelligente wijze zien wat de ‘wickedness’ is van het vraagstuk diversiteit. De verschillende teamleden geven een krachtige samenvatting van de discussie die ze de afgelopen maanden hebben gevoerd, welke persoonlijke gedachten en gevoelens dit bij hen oproept en hoe ze elkaar als een divers team hierin steeds meer zijn gaan begrijpen. De scheurkalender telt de afgelopen dagen af en is tegelijkertijd een product van hun interventure. Inge uit Friesland roept vertwijfeld uit; “waarom is diversiteit toch zo’n probleem: we zijn toch allemaal anders? Waarom moeten sommige mensen dan meer anders zijn dan anderen?”. Maar in een korte geënsceneerde dialoog met Melody Deldjou Fard, van Perzische afkomst, wordt helder dat het ‘thema’ diversiteit niet om opvattingen of meningen gaat, maar om hoogstpersoonlijke ervaringen. Deze scheurkalender laat dan ook geen motto’s of populaire wijsheden zien, maar geven nieuwe taal en beelden aan het ‘vraagstuk’ diversiteit. Er wordt nadien een pleidooi gedaan om er een voorstelling van te maken als basis voor een beter beleid rondom het thema.

7. LinCed In
Femke Haijtema, Leontien Wiering, Noël Fischer, Hans van Rijsbergen, Suzy Blok, Iwana Chronis

De oorspronkelijke ‘common ground’ voor dit team was het thema “empathie”. Hoe kan cultuur Nederland ‘empathischer maken’? In de gezamenlijke reflectie viel hen echter op dat de sector zelf nog weinig gebruik maakt van dat empatisch vermogen. We zijn goed in het vertellen van succesverhalen. Bij een artistieke crisis keren de instellingen naar binnen. De ontdekking was dat juist LinC maakt dat mensen elkaar vinden over disciplines en instellingen heen. LinC maakt dat leiders en professionals elkaar ondersteunen bij het oplossen van vraagstukken, als collega’s.  

Het toen geboren ‘LinCed In’ team heeft zichzelf vervolgens tot doel gesteld zich mede eigenaar te maken van de voortgang van het LinC programma en het borgen van het LinC netwerk. Het voorwerk was een onderzoek naar de toegevoegde waarde van LinC. Het team komt daarbij met de propositie om een LinC opleiding en LinCed In vereniging op te richten voor de 140 alumni. Compleet met een doorgerekend business model. Het zou meer een opleiding moeten worden voor de héle sector, met een mix tussen Nederlanders en Vlamingen en ook meer regionale edities, zoals LinC Utrecht.

Verder zou de LinC vereniging een jaarlijks congres organiseren. Voor de propositie is zeker animo: 86% van de ondervraagden gaf aan de komende jaren te willen deelnemen aan zo’n soort netwerk.

8. Team ‘Buiten de Lijntjes’
Willem-Jaap Zwart, Rinske Hordijk, Paul Knieriem, Jacqueline van der Mark, Laura Grijns

Ook dit team pakt het theatraal aan met een presentatie, uitgeschreven als script. Een terugblik op een proces met tegenslagen, maar die tegelijkertijd laat zien waarom er een ontwerpgerichte aanpak ten grondslag ligt aan het interventure traject. Gaandeweg kwamen ze erachter dat in actie komen loont en dat het contact met de eindgebruiker (in dit geval kinderen) veel inzichten oplevert over hoe je verder moet. De oorspronkelijke missie was het ‘optillen’ van cultuureducatie naar een hoger plan. Dit begon bij het  idee om een tv-programma te maken over kunst en cultuur voor kinderen. Nog specifieker de vraag: hoe helpen we kinderen creatief te laten denken? Een generatie voor wie nu vooral YouTube-tutorials populair zijn. Mooi hoe dit team laat zien hoe praktijk en theorie ook op een heel persoonlijk niveau kan botsen.

Maar het bleef niet bij denken alleen; het team besloot een testbaar prototype te maken en een ‘designathon’ te organiseren voor Rotterdamse kinderen met een andere sociaal-economische positie. Een belangrijk verrassing waren de kinderen zelf; een mooi voorbeeld.

Gaandeweg werd duidelijk dat een tv-programma op korte termijn niet haalbaar was. Maar in plaats daarvan ontstond er een nieuw idee: een ArtTube-achtig mediaplatform voor kinderen. Daar buigt het team zich in februari over.

IMG_0006