11-12-2013

Arte Útil: de kunst van de toekomst?

Kunstenares Tania Bruguera presenteert in samenwerking met het Van Abbemuseum en constructLab het Museum of Arte Útil in Eindhoven. In een tijd waarin kunst vaak onder hoge druk staat om zijn waarde te kwantificeren of meetbare prestaties te leveren, zoals recentelijk nog uitgedrukt door minister Jet Bussemaker, biedt deze tentoonstelling een zoektocht naar de mogelijkheden en grenzen van de term ‘gebruikswaarde’.

Waar Alain de Botton in zijn in oktober verschenen boek ‘Art as Therapy’ nog betoogde dat kunst gebruikt dient te worden als gereedschap voor het invullen van individuele emoties, gaat het bij Bruguera juist om het nut van kunst bij maatschappelijke veranderingen. Een belangrijk punt in deze context is dat de vertaling van Arte Útil, verder reikt dan alleen een materiële definitie van ‘bruikbaar’. Een vernieuwende term die centraal staat in Arte Útil is ‘as-ethics’. Hierbij gaat het niet zozeer over design of esthetiek van een project, maar over dat de schoonheid van ethiek ligt in het werken in het heden en met verandering. Jarenlang deed Bruguera onderzoek naar het concept van Arte Útil, sociaal geëngareerde en sociaal-functionele kunst. Het Museum of Arte Útil is ook deel van een grotere sociale beweging. De tentoonstelling is het eindstation van een toerend project dat onder andere in New York heeft geëxposeerd, een online platform heeft en uiteindelijk in een publicatie zal resulteren.

Dialoog in de samenleving
Volgens Bruguera zou de invalshoek van Arte Útil kunst in staat stellen om met geïnformereerde én ongeïnformeerde burgers te communiceren over de boodschap en het perspectief van een kunstwerk. In plaats van enkel een signaal af te geven, zou kunst suggesties moeten bieden voor mogelijke oplossingen. Het starten van een dialoog in de samenleving is dan ook haar primaire doel. Arte Útil hoort volledig ondergedompeld te zijn in het dagelijkse leven. In het Museum of Arte Útil zijn bewust ruimtes gecreërd voor discussie en reflectie, zoals in de ‘Zaal van controverses’.

In het archief van Arte Útil zijn meer dan 200 projecten en strategieën verzameld die demonstreren hoe kunst het gedrag van mensen kan beïnvloeden. Sommige projecten zijn zelfs speciaal voor Arte Útil ontwikkeld, zoals bijvoorbeeld de Honest Shop. Dit is een winkel waar inwoners van Eindhoven zelfgemaakte producten kunnen kopen en verkopen, om zo de uitwisseling van artikelen onder de Einhovenaren aan te moedigen. Stephen Wright ontwikkelde ter gelegenheid van Arte Útil een nieuw vocabulaire om de lading en boodschap van het museum te kunnen uitdrukken.

Vragen stellen
Is Arte Útil behalve kunst voor de toekomst, ook de kunst van de toekomst? Is dit een waardevolle suggestie voor een visie voor de toekomst van kunst die Jeroen Bartelse en Mathieu Weggeman van de Raad voor Cultuur betoogden op VK.nl? Of wellicht een reden om toch te veel afgevaardigden uit het bedrijfsleven te weren uit de raden van toezicht zoals SP-kamerlid Jasper van Dijken aan het begin van deze maand voorstelde?

Het antwoord op deze vragen en of het nieuwe vocabulaire wél toereikend is, kun je tot en met 30 maart 2014 onderzoeken in het Van Abbemuseum in Eindhoven.

Klik hier voor meer informatie.